Po pierwsze nie szkodzić, czyli amerykańscy lekarze

 Amerykańscy lekarze chyba jako jedyni na świecie mają rentgen w oczach. Do zdiagnozowania pacjenta w większości przypadków nie potrzebują prześwietleń, skanów czy innych diabelskich wynalazków. 

I oczywiście mocno ubarwiam, ale nie do końca. 

Żeby nie być gołosłowną, podzielę się wrażeniami z moich osobistych doświadczeń. 

Jestem kobietą, a że ten fakt ma swoje prawa, to na pierwszy ogień pójdzie ginekolog.

W Polsce w każdym prywatnym gabinecie ginekologicznym znajduje się aparat USG. Uczciwie przyznam, że nie wiem, jak sytuacja wygląda w państwowych placówkach. 

W Stanach takie udogodnienie jest zbędne. Lekarz zagląda do środka „okiem nieuzbrojonym”, ewentualnie bada, ale bez dotykania brzucha (panie wiedzą, o czym mówię, panowie nie muszą). I to wystarcza temu superfachowcowi stwierdzić, że wszystko jest w porządku. Na jakiej zasadzie – naprawdę nie wiem. 

Potem sugeruje zrobienie cytologii, ale bez większego przekonania, bo podobno cytologia nie podpada pod ubezpieczenie. 

Mam to doświadczenie na świeżo, bo wyjścia niestety nie miałam, ponieważ ze względów ubezpieczeniowych muszę się u niego meldować raz do roku. 

Całe szczęście, że dwa miesiące przed tą uroczą wizytą byłam w Polsce, gdzie mój osobisty Pan Doktor dokonał całkowitego przeglądu podwozia – bez tego byłabym w permanentnym stresie.

Po głębokim spojrzeniu mi w oczy amerykański ginekolog stwierdził, że jestem kompletnie zdrowa i kazał mi zrobić mammografię. 

I tu zaczyna się następna przygoda. Jako kobieta odpowiedzialna, raz do roku badam piersi w Polsce. Wymiennie USG z mammografią. W Stanach USG piersi jest całkowicie lekceważone. Ponieważ niestety w tym roku miałam USG, według pana doktora nie miałam nic. 

Dostałam skierowanie i może bym z niego skorzystała, gdyby nie rzucona od niechcenia informacja, żebym się nie przejmowała, jak każą mi powtarzać to badanie 2–3 razy w ciągu tygodnia. Myślałam, że się przesłyszałam. Lekarz wyjaśnił mi, że to wszystko dla mojego dobra, bo starają się zrobić jak najlepsze ujęcia, żeby nic nie przegapić. Zamarłam. Po upewnieniu się, że to nie jest taki mały żarcik, grzecznie podziękowałam i wyszłam. 

Są badania, które można wielokrotnie powtarzać bez szkody dla zdrowia pacjenta. Mammografia do nich niestety nie należy. Jeżeli nie ma powodu, raz na rok lub raz na dwa lata w zupełności wystarczy. 

Ponieważ ten temat mnie żywo zainteresował, zasięgnęłam opinii specjalisty w Polsce. Pan doktor, który ma sporo pacjentek mieszkających w Stanach, znał temat i bez pieszczenia się wyjaśnił, o co chodzi. A jak nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o pieniądze, które ubezpieczyciel musi płacić za każdą mammografię. Dobro pacjentki nie jest tutaj priorytetem.

Następnie wylądowałam u kardiologa. 

Pani doktor okazała się Azjatką po ukończeniu medycyny na Uniwersytecie Columbia, który jest dobry i drogi. Zaczęła bardzo pozytywnie, bo skierowała mnie na tonę różnych badań krwi. Osłuchała moje serce i tutaj się też nie czepiałam. Zaczęłam lekko podupadać na duchu, jak stwierdziła, że nic mi nie jest, bez zrobienia echa serca, czyli wracamy znowu do USG – nie wiem, dlaczego oni tak tego tutaj nie lubią. 

Tylko że coś tam mi jest. Miałam echo serca robione wielokrotnie i wiem, że chociaż na razie nie jest to nic poważnego, to trzeba ze względu na obciążenia genetyczne brać różne scenariusze pod uwagę. 

Ta pani doktor z kolei wysłała mnie na próbę wysiłkową. I normalnie nie krytykowałabym tego pomysłu, gdyby nie fakt, że próbę wysiłkową miałam już ładnych parę lat temu i jej nie przeszłam. Wywołałam za to stan przedzawałowy u lekarza, który to badanie nadzorował. Dosłownie, nie w przenośni, na rękach zniósł mnie z bieżni. 

Nie wiem, co jest ze mną nie tak, ale nie mogę biegać – nawet jako młode dziewczątko miałam z tym problemy. 

Licząc na poziom wykształcenia na Uniwersytecie Columbia, wyjaśniłam szczegółowo problem. Pani doktor błyskawicznie znalazła rozwiązanie, mianowicie stwierdziła, że w takim razie dadzą mi zastrzyk i wywołają ten sam stan, co przy klasycznej próbie wysiłkowej. 

Lekko zbladłam, bo znam tę metodę, i zapytałam, czy przy obydwu tych próbach asystuje lekarz. Na moje pytanie z kolei zbladła lekarka. Z czego wnioskuję, że nie. Byłby obecny, gdybym była po zawale. 

Biorąc pod uwagę jej pomysły, ten stan może mieć miejsce już wkrótce. 

I tu wrócę do polskich lekarzy. Ponieważ oboje moi Rodzice i Dziadkowie mieli poważne problemy kardiologiczne, mam ten temat dość dobrze przepracowany. 

Polski kardiolog powiedział mi kiedyś bardzo mądrą rzecz, której się z uporem maniaka trzymam. Na razie wszystko jest ze mną w porządku, ale ze względu na obciążenia genetyczne i fakt, że już raz takiej próby nie przeszłam, ponowne podejście może mi poważnie zaszkodzić. Początki choroby wieńcowej na ogół są niedostrzegalne, dlatego  badanie mające na celu określenie, czy ją ktoś ma, zamiast pomóc w diagnozie, w takim przypadku jest niebezpieczne. Ale te wszystkie mądrości zupełnie do pani doktor nie przemówiły. Ponieważ uparcie chce mi zrobić to badanie na jesieni, mam jeszcze trochę czasu do namysłu, jak się z tego wykręcić, bo nie ma takiej siły, która by mnie do tego zmusiła.

I na koniec neurochirurg. Po przejściu operacji kręgosłupa trzy lata temu, zakończeniu z wielkim sukcesem terapii, rozpoczęłam drugie życie. Przez dwa lata trwała sielanka, a potem plecy zaczęły mnie pobolewać. 

Dla ścisłości: ten ból to był mikropikuś w porównaniu do sytuacji sprzed czy po operacji, a jednak zupełnie wytrącił mnie z równowagi. Jest szokujące, że człowiek może latami znosić ból, jeżeli jednak ktoś go od niego uwolni, po czym dyskomfort zacznie wracać, nawet jeżeli jest bardzo mały, to boli bardziej. Dlatego wylądowałam w Polsce u neurochirurga, który mnie operował. Pan doktor mnie wygniótł, kazał mi się poruszać, zachwycił się moją formą i elastycznością, po czym wysłał na rezonans. Zrobił to głównie dlatego, żebym mogła spokojnie wrócić do Stanów, nie martwiąc się, że tytan mi „rdzewieje”. 

Badanie potwierdziło, że pan doktor świetnie mnie zoperował, a ja mam się uspokoić, bo się przeforsowałam. Dał mi leki, które błyskawicznie zrobiły porządek z bólem, i kazał mi zapisać się na kilka sesji fizjoterapii, żebym odzyskała rozsądek, i w uśmiechach pożegnał.

Po powrocie do Stanów zameldowałam się u Steve’a mojego amerykańskiego fizjoterapeuty, który przez osiem miesięcy po operacji stawiał mnie na nogi i nie pozwalał zwariować. Czasami, żeby iść naprzód, trzeba się cofnąć. Zaczęłam fizjoterapię i od razu poczułam się bezpiecznie. Steve delikatnie zasugerował, żebym postarała się o skierowanie, bo bez tego będę musiała płacić podwójnie. 

W takich właśnie okolicznościach wylądowałam u amerykańskiego neurochirurga. Nie ukrywam, że byłam bardzo ciekawa. Super-specjalista rzucił okiem na tłumaczenie opisu rezonansu – głowy nie dam, czy doczytał do końca – nie był zainteresowany żadnymi zdjęciami. Nie dotknął mnie i nie kazał mi nawet ruszyć nogą. Siedział w odległości dwóch metrów i roztaczał aurę chirurgicznej boskości. Dał mi skierowanie i powiedział, że jak będę się zwijać z bólu, to mogę wrócić. 

I po raz trzeci powtórzył się ten sam schemat, że bez wcześniejszej wizyty w Polsce byłabym psychicznym wrakiem człowieka.

Znam w Stanach dwie Polki, które mają identyczne problemy z kręgosłupem jak ja. Jedna przeszła operację. Wyciągnęli jej dwa zniszczone dyski, a raczej ich część, resztę zostawili i powiedzieli, że jej odrosną. Nie wiem, co jej odrosło, ale miała operację 6 lat temu i powiedziała, że nigdy nie pozbyła się bólu. Ponieważ jest bardzo aktywna i maniakalnie ćwiczy, utrzymuje swój kręgosłup w bardzo dobrym stanie, ale jak przestaje, to ból wraca. Drugiej mojej znajomej nie zrobili operacji, tylko powiedzieli, żeby poczekała, aż jej te dyski zwapnieją i stwardnieją na kamień, i operacja nie będzie potrzebna. Ona też ćwiczy i też ją boli. 

I powiem uczciwie: nie jestem lekarzem, może opisane przeze mnie wcześniej metody też są dobre i powszechnie stosowane, ale jak patrzę na moje znajome, to nie jestem przekonana.

I na koniec mój jak na razie ulubiony lekarz endokrynolog. Szalenie uprzejmy, sympatyczny, opanowany Hindus, który zajmuje się grupowo tarczycami moją i Męża. Darzę go wielką sympatią, ponieważ oprócz charakteru i wiedzy medycznej słucha i dodatkowo słyszy, co pacjent do niego mówi. Ale nawet on, nigdy nie widział i nie zlecił zrobienia USG tarczycy, a jak zmienia nam dawki leków, to najpierw nieśmiało coś proponuje, a potem mnie pyta, na jakie ma zmienić. Co ciekawe, zostawia mi również decyzje w sprawie leczenia Męża. Tak, jestem wzruszona, tylko że studiowanie medycyny nigdy nie było moim marzeniem.

Maczeta, czyli Depozytariusza Wspomnień ciąg dalszy

 Stwierdziłam, że po zanurzeniu się we wspomnieniach z mojego dzieciństwa muszę zrobić coś podobnego dla Mojego Męża.

Mój Teść przez dwadzieścia lat pływał na statkach towarowych jako inżynier. 

Opłynął obie Ameryki, zwłaszcza Południową, nieskończoną ilość razy. Razem z Nim, co ciekawe, pływała Moja Teściowa i najpierw Mój Mąż, a potem również jego młodszy Brat. 

To jest ten okres życia, który jako jedyny Mój Teść jeszcze pamięta. Po pogrzebie Teściowej słuchałam wielu historii z tamtego czasu. Są ciekawe nie tylko z tego powodu, że dotyczą Mojego Męża. Takie dzieciństwo kształtuje charakter i otwiera horyzonty. 

Mój Mężuś pływał na tym statku przez prawie sześć lat, aż do momentu pójścia do szkoły. Także część z tych wspomnień dokładnie pamięta.

Na statku było około czterdziestu osób załogi różnych narodowości. Była na przykład grupa Hiszpanów, którzy przepadali za Moim Mężem – blond petardą, która wszystkich dookoła czarowała. Na pokładzie stał wielki kontener. Marynarze napełnili go wodą z morza i uczyli w nim Mojego Mężusia pływać. 

Mąż opowiada mi, że do dziś pamięta rurę, z której leciała woda do tego tymczasowego basenu. Musieli nieźle przyłożyć się do lekcji, bo wiele lat później Mój Mąż mógł trenować w olimpijskiej reprezentacji. Odmówił, bo bardziej od złotych medali kusiła go królowa nauk. 

Ale do tej pory świetnie pływa, a Nasze Dzieci oczywiście też.

Na tego rodzaju statkach często maluje się pokłady specjalnymi farbami. Pewnego razu inna grupa marynarzy zachęciła Mojego Mężusia do wspólnego malowania. Mąż był szczęśliwy jak prosiak w deszczu, Moja Teściowa znacznie mniej. Według relacji Mojego Mężusia, przez kolejne tygodnie przypominał żabę – bynajmniej nie ze względu na urodę, ale na kolor.

Dopóki Mój Mąż był jedynym dzieciakiem na pokładzie, opiekował się Nim cały personel. Kiedy jednak na świecie pojawił się jego młodszy Brat i zaczął raczkować, trzeba było podjąć radykalne kroki. 

Aby uchronić obydwu przed wypadnięciem za burtę, a Moją Teściową przed permanentną nerwicą, Obaj zostali ubrani w szelki i smycze. Cała ta uprząż była przytwierdzona w centralnej części głównego pokładu, a smycze miały kilkanaście metrów długości. 

To musi być niesamowite uczucie mieć za plac zabaw cały „przestwór oceanu”.

Podczas słuchania tych opowieści siedziałam na kanapie w salonie. W pewnym momencie uniosłam wzrok i spojrzałam w górę. 

Przez chwilę myślałam, że mam zwidy. Tuż pod sufitem, który w tym miejscu jest bardzo wysoko, bo ma około pięciu metrów, zobaczyłam... maczetę. 

Mój Teść potwierdził, że mój wzrok działa bez zarzutu i to jest prawdziwa broń. Na moje nieśmiałe pytanie, dlaczego wisi tak potwornie wysoko, Mój Teść spojrzał na mnie zdziwiony i uświadomił mnie, że dla bezpieczeństwa. 

Ciężko mi było sobie wyobrazić, kto mógłby ją wykorzystać do ewentualnego morderstwa, jako że w Rodzinie żadnych psychopatów dotąd nie odnotowano.

Następnego dnia Mój Mąż przy użyciu dwóch drabin ściągnął to cudo ze ściany. 

Żeby nie denerwować Mojego Teścia, odczekałam do Jego zwyczajowej drzemki i wyszłam z maczetą do ogrodu. Zamierzałam przekonać się osobiście, jak to jest przedzierać się przez dżunglę. 

Mój Mąż obserwował mnie z rozbawieniem, ale na wszelki wypadek trzymał się w sporej odległości. Myślę, że nasze małżeństwo otworzyło Mu horyzonty nie mniej niż zwiedzenie wszystkich krajów Ameryki Południowej. 

Wzięłam solidny rozmach, biorąc na cel jakieś uschnięte kwiatki. Efekt zupełnie nie spełnił moich oczekiwań, bo go po prostu nie było. Maczeta okazała się tępa – i to nawet nie jak nóż, ale jak zwykła łyżka do zupy. 

Noże, którymi kroimy mięso do naszego bigosu, wykarczowałyby cały ogród. Maczeta nie dała rady nawet suchym badylom. Na szczęście braki w ostrości nadrabia urodą.

Sprawdziliśmy w przepisach, czy można taki rekwizyt wwieźć legalnie do Stanów Zjednoczonych. Nie miałam wielkich nadziei, a tu proszę – okazało się, że można. 

Oczywiście nie w bagażu podręcznym, żeby nie straszyć pilota. Opakowałam to cudo z Gwatemali w folię bąbelkową, ledwo zmieściło się do walizki, i przywieźliśmy je do Ameryki. Ponieważ Moi Teściowie nie kupowali niestety żadnych pamiątek, ta maczeta to jedyna fizyczna pozostałość po szalonych przygodach Mojego Męża. 

Pusta ściana uświadomiła nam, że pewien etap w życiu Mojego Teścia i naszym się nieodwracalnie skończył.

Gdy patrzę na rzeczy, które zgromadziliśmy w naszym domu, każda mogłaby opowiedzieć jedyną w swoim rodzaju historię. 

Ale dopóki przedmioty milczą, ja je w tym temacie wyręczę.

Mój Dziadek

Mój Dziadek miał oko do antyków. 

Z wykształcenia był dentystą, z zamiłowania artystą. On tak samo jak ja minął się z powołaniem, ale w odróżnieniu ode mnie Dziadek przynajmniej miał sensowne wytłumaczenie, bo ganiał Niemców, ewentualnie oni ganiali jego. 

Między protezami i zębami projektował biżuterię. Złoty pierścionek z koralem, który dostałam od niego na komunię, a potem dałam mojej Córce, był całkowicie jego dziełem.

W czasach PRL-u oprócz kwiatków niewiele kwitło, handel jednakże należał do wyjątków. 

Przez dom Moich Dziadków non stop przewijali się znajomi, a wraz z nimi biżuteria. Część Dziadek kupował, część sprzedał, a wszystko wyceniał. 

Wtedy tego nie rozumiałam, był to dla mnie stan normalny. Dopiero po latach dotarło do mnie, że nie każde dziecko przechodziło pokątne szkolenie w dziedzinie kamieni szlachetnych czy odcieni złota. 

Nie dla każdego szukanie turkusów na podłodze było świetną formą zabawy. Dla ścisłości dodam, że zawsze je znajdowałam. 

Wbrew wszystkiemu nie było to łatwe, bo kuchnia w mieszkaniu Moich Dziadków była olbrzymia, a w podłodze ziały szpary.

A ponieważ nie chcę pozwolić niektórym wspomnieniom umrzeć, opiszę jedno z pierwszych, jakie pamiętam z udziałem Mojego Dziadka. 

Mam ochotę podzielić się tym uczuciem, które mimo upływu tylu lat nigdy we mnie nie umarło. 

Podoba mi się wizja, że ktoś gdzieś na świecie o tym przeczyta.

Mam około trzech lat. 

Widzę tylko swoją pulchniutką rączkę i obok wielką dłoń Dziadka z brązowymi plamkami. Dziadek wysypuje mi na dłoń małe, plastikowe, przezroczyste kamyczki. W tle słyszę głos Babci, wyraźnie zdenerwowanej, żeby natychmiast przestał. Przecież jak ja ruszę ręką i te drobiazgi upadną, a oni ich nie znajdą, to będzie katastrofa. 

Pamiętam, że kompletnie nie rozumiałam jej wzburzenia, bo te małe, matowe szkiełka nie zrobiły na mnie żadnego wrażenia. Nie migotały, nie były kolorowe i zwyczajnie były brzydkie.

Dziadek totalnie zignorował ostrzeżenia i powiedział:

– Alu, daj spokój. Nie wiem, co się będzie działo w tym szalonym kraju ani jak długo będę żył. Moja wnuczka musi chociaż raz w życiu zobaczyć diamenty.

A potem, wciąż trzymając moją małą rączkę w swojej, dodał:

– Popatrz, to są diamenty, zapamiętaj.

Tak, Mój Dziadek miał zdecydowanie oryginalne metody wychowawcze. 

Potem mi wyjaśnił, czym się różnią diamenty od brylantów. Fakt, że wtedy smoczek był ciągle moim najlepszym przyjacielem, nie był dla Niego żadnym przeciwwskazaniem do poszerzania moich horyzontów.

Edukował mnie jak na czasy ryczącego socjalizmu, którego całym sobą nie znosił, dość ryzykownie. 

Cierpiał straszliwie, słuchając mnie, jak uczę się rosyjskiego, ale jakoś to znosił. Inna rzecz miała się w przypadku historii Polski. 

Tutaj małe wyjaśnienie dla młodszych czytelników: w czasach mojego dzieciństwa książki do historii to była fantastyka w czystej formie. To znaczy Polska Piastów i Jagiellonów była przedstawiana wiernie, potem zaczynały się schody. Im bardziej aktualne czasy opisywane, tym mniej miały wspólnego z rzeczywistością.

Dziadek nie zamierzał dopuścić, żeby jego wnuczka miała wyprany mózg. 

W rezultacie temat Katynia czy agresji sowieckiej miałam opanowany do perfekcji. Tylko że ta wiedza, oprócz tego, że diametralnie różniła się od książkowej, była po prostu niebezpieczna. 

Moja Babcia zawsze się martwiła, że Dziadek za dużo ryzykuje, że jestem za mała i jak chlapnę w szkole, kto tak naprawdę kogo mordował i wyzwalał, to ktoś z Rodziny na pewno wyląduje w więzieniu. 

Byłam dzieckiem może nie głupim, ale wciąż tylko dzieckiem. Mimo tego nigdy nic nie powiedziałam w szkole. 

To był swojego rodzaju dysonans poznawczy – pisałam klasówkę o Katyniu wiedząc, że piszę bzdury.

Babcia też wprowadzała do mojego dzieciństwa dreszczyk emocji. 

Był czas w moim życiu, że bez przerwy w naszym domu leżały ulotki Solidarności w ilościach hurtowych. 

Myślę, że Dziadkowie są oboje odpowiedzialni za moją ułańską fantazję, rogatą duszę i niechęć do kompromisów.

Co ciekawe, po śmierci Mojego Dziadka wszystkie te wspomnienia zapakowałam i schowałam głęboko w duszy. 

Oczywiście pamiętałam fakty historyczne, ale zapomniałam większość informacji dotyczących sztuki jubilerskiej, zostało mi tylko samo uczucie.

To wszystko paradoksalnie wróciło do mnie w najmniej oczekiwanym momencie. 

Mój Teść po śmierci Teściowej poprosił mnie o uporządkowanie wszystkich rzeczy, jakie do niej należały. Nie mógł na nie patrzeć, bo za bardzo go ten widok ranił. Mój Mąż też wolał tego uniknąć. 

W rezultacie to ja musiałam tym się zająć i zlikwidować wszystkie ślady jej długiego życia oprócz zdjęć.

Po oddaniu książek do biblioteki i reszty ubrań do organizacji charytatywnych pozostała biżuteria. 

Zgromadziłam wszystko w jednym miejscu. Całe życie zamknięte w pudełku po butach. Znałam już to uczucie niedowierzania, straty i absolutnej nierzeczywistości. Musiałam przez to samo przejść po śmierci Moich Rodziców. 

Przede mną leżały cenne bransoletki wymieszane z plastikowymi, srebrne naszyjniki splątane z drewnianymi koralami.

Posegregowałam wszystko, jakby ktoś kierował moimi rękami. 

Poszłam po Męża. Spojrzał na wszystkie świecidełka pogrupowane w dość dziwny dla niego sposób. Wyglądało to tak, jakbym podświadomie zrobiła profesjonalną wycenę i według niej dokonała selekcji.

Cała biżuteria miała być rozdzielona pomiędzy mnie, Szwagierkę i nasze córki. Wybrałam dwa pierścionki i broszkę. Szwagierka była w szoku, że nie chcę nic więcej. 

Co ciekawe, broszkę znalazłam w części biżuterii „śmieciowej”, która była już naszykowana do wyrzucenia. Poszłam do Męża z zapytaniem, do kogo należały wybrane przeze mnie błyskotki. Okazało się, że pierścionki należały do babć i pochodzą z lat sześćdziesiątych. 

O broszce nikt nic nie wiedział. Srebrne, niepozorne dwa kwiatuszki. Z ciekawości sprawdziłam w internecie – z całej kolekcji Mojej Teściowej ta broszka była najstarsza. Internet ocenił czas powstania na lata 1890–1920 ze względu na charakterystyczne zapięcie.

Mój Mąż był lekko zdziwiony, zapytał skąd to wiedziałam. Nie wiedziałam. Najwyraźniej jestem prawdziwą wnuczką Mojego Dziadka.

Zawsze bardzo żałowałam, że Mój Dziadek nie dożył do 1989 roku, kiedy to, jak powiedziała Joanna Szczepkowska, „skończył się komunizm”. 

On czekał na ten moment przez całe swoje życie i myślę, że przygotowywał mnie na to, mając nadzieję, że ja tego doczekam.

Wybory życiowe, czyli lepiej późno niż wcale

Nic bardziej nie uświadomiło mi, jak wielki błąd popełniłam w wyborze drogi życiowej, jak wizyty na uczelniach, które wybrał dla siebie Junior. 

Obiektywnie, chociaż pękając z dumy, stwierdzam, że mam bardzo inteligentne dzieci. 

Córka, jako umysł ścisły, skończyła inżynierię biomedyczną. 

Syn natomiast okazał się humanistą i nieśmiało zauważę, że z pisaniem opowiadań czy esejów nie ma, podobnie do mnie, żadnych problemów.

Amerykański proces zdawania matury i dostawania się na studia nie ma żadnych cech wspólnych z polskim. 

Dla świeżych imigrantów jest naprawdę sporym wyzwaniem – logistycznym i finansowym oczywiście. 

Tutaj, podobnie jak w przypadku leczenia, koszty są olbrzymie, nieadekwatne do zdobywanej wiedzy i zwyczajnie nieetyczne. 

Teraz, kiedy już „podwójnie skończyłam” amerykańskie liceum, mogę uczciwie przedstawić całą tę machinę.

Wszystko zaczyna się dużo wcześniej. Matura, czyli „po amerykańsku” SAT, jest egzaminem, do którego, po pierwsze, można podchodzić kilkukrotnie, a po drugie, bardzo często większa część licealistów robi to już w trzeciej klasie. Oczywiście wybiera się najlepszy wynik, a za każde podejście się płaci (70 dolarów). Uczciwie przyznam, Junior podchodził trzy razy.

Co szokujące, nie na wszystkie wyższe uniwersytety SAT jest wymagany. Wymagana za to jest zawsze przyzwoita średnia, odpowiednia liczba godzin wolontariatu, listy polecające od nauczycieli i najważniejsza rzecz – esej. I jak bardzo by to nie brzmiało surrealistycznie, to wypracowanie paradoksalnie może zadecydować o przyjęciu. 

W praktyce wygląda to tak, że jeżeli komisja rekrutacyjna ma do wyboru dwóch kandydatów – jednego ze średnią 4.0 i przyzwoitym esejem, a drugiego ze średnią 3.8 i rewelacyjnym esejem – wybierze tego drugiego. 

I mimo najszerszych chęci nie rozumiem sensu takich decyzji.

Gdy Córka zdawała na studia jako cudzoziemka, dostała kilka takich przykładowych tekstów, żeby wyrobić sobie pogląd. 

Przyniosła je do domu i nie ukrywam, że z wielką ciekawością pogrążyłam się w lekturze. 

Brutalnie podsumowując: esej, żeby być świetnym, musi być niezwykle osobisty, emocjonalny, poruszający poważne tematy, pełen tragicznych wydarzeń i traum. Najlepiej, jak ktoś w nim umiera, ewentualnie ciężko choruje, i na koniec to wszystko musi mieć związek z kierunkiem studiów, który się wybiera. 

Tekst musi mieć określoną liczbę słów – jak jest za długi, to już nie masz szans na bycie wyjątkowym. 

I o ile jestem w stanie na poczekaniu wymyślić emocjonalne powody, żeby zostać lekarzem, nauczycielem czy artystą, to inżynierem już ociupinkę mniej.

To samo dotyczy kierunku Juniora, który zamierza być dziennikarzem sportowym, ewentualnie komentatorem lub organizatorem imprez sportowych. 

Nie wchodząc z butami w emocje moich pociech – zostały one przez nie tak skutecznie przekute na eseje, że wzbudziły ogólny podziw i oboje dostali stypendia. 

I to nie sportowe, co w Stanach jest najbardziej pożądane, tylko naukowe. Pamiętam, jak w Greenwich sąsiedzi z litością na mnie patrzyli i ostrzegali, że moje dzieci nigdy nie dostaną się na studia, bo żadne nie uprawia wyczynowo żadnego sportu. 

A tu proszę – szok i niedowierzanie, można studiować bez regularnych kontuzji.

Dostanie się na uniwersytet odbywa się tylko na podstawie dostarczonych dokumentów. Nie ma żadnych egzaminów wstępnych. W praktyce wygląda to tak, że w trakcie trzeciej klasy można wysłać wszystkie aplikacje na wybrane uczelnie – im więcej, tym lepiej. 

Po paru tygodniach listownie zaczynają przychodzić odpowiedzi. 

Moje dzieci złożyły podania na sześć uczelni i zostały przyjęte na pięć. W efekcie w trzeciej klasie już wiadomo, kto, gdzie i co będzie studiował. Junior w grudniu trzeciej klasy już wiedział, gdzie chce i będzie się dalej kształcił. Część jego kolegów przeciągnęła ten proces na czwartą klasę, co mogło być niebezpieczne, bo tutaj stwierdzenie „kto pierwszy, ten lepszy” jest bardzo trafione.

Czwarta klasa głównie służy zaliczeniu wszystkich wymaganych przedmiotów i zdobywaniu punktów, tzw. kredytów, z których część może przejść na studia. 

W trakcie ogarniania papierologii dzieciaki zaczynają odwiedzać wybrane uniwersytety, które organizują specjalne dni otwarte. Ta otwartość ma jednak swoje granice, bo nie można na takie wydarzenie wejść z ulicy. 

Wcześniej trzeba się zarejestrować i na wejściu każdy jest sprawdzany – jak go nie ma na liście, to „wypad z balu”.

I korzystając z okazji, rozwieję iluzję o wielkim bogactwie płynącym dzięki studiowaniu na uczelniach Ligi Bluszczowej. 

Nie ukrywam, że przymusowo musiałam uczestniczyć w mini-seminarium poświęconym wybieraniu studiów. Odbywało się to jeszcze w Connecticut. Przyznaję bez bicia, że te prelekcje całkowicie zmieniły moje postrzeganie całego systemu. 

Patrząc obiektywnie, jeżeli dzieciak nie pochodzi z bardzo bogatego domu lub rodzice nie są chętni, żeby finansować edukację, i nie dostaje olbrzymiego stypendium pokrywającego wszystkie koszty, ma tylko dwie opcje do wyboru. Pierwsza – wziąć kredyt studencki (wielkość oczywiście zależy od uczelni), druga – zmienić plany życiowe i zrezygnować ze studiowania.

Najbardziej szokującym faktem dla mnie było to, że pierwsze pensje wszystkich absolwentów, bez względu na to, jaką uczelnię kończyli, są porównywalne. 

I dodatkowo te wielkie pieniądze wydane na czesne nigdy im się nie zwracają. Wybór jednego z najlepszych uniwersytetów, takich jak Princeton, Harvard czy Yale, nie gwarantuje sukcesu zawodowego. 

Jednym słowem, dobra, lokalna uczelnia przy odrobinie szczęścia i małych znajomościach może dać dużo więcej lub tyle samo. 

Statystycznie udowadniano, że po dziesięciu latach znaczenie tego, gdzie kto studiował, zasadniczo maleje. Mówiąc mniej dyplomatycznie: nikogo to już nie interesuje.

Princeton jest najlepszym uniwersytetem w całych Stanach. Byłam, widziałam. Powstał w XVIII wieku, ma piękne budynki, które wyglądają na stare. 

Niewątpliwie urokliwe miejsce ze świetnym ciałem pedagogicznym, jednak samo czesne wynosi około 70 tysięcy dolarów rocznie. A to jest wersja podstawowa – bez miejsca do życia, jedzenia, pieniędzy na transport czy książek. 

Utrzymanie dziecka tam przebija grubo 100 tysięcy dolarów rocznie. Czyli, jak łatwo obliczyć, całe studia to kwota zbliżająca się do pół miliona dolarów. 

Widziałam bardzo mądre wykresy, które uświadomiły nam, że trzeba szukać dobrych uczelni, ale takich, przez które nie zbankrutujemy. Zapędy naszych dzieci, że wezmą sobie kredyty, ukróciliśmy w zarodku.

Jak odwiedzaliśmy uczelnię z Córką jako umysł ścisły, hiperwentylował się Mój Mąż. Dla ścisłości: ekscytowali się oboje, a ja chodziłam i kolekcjonowałam ulotki. Uczciwie przyznam, że uczestniczyłam w tych atrakcjach tylko z miłości.

Junior zdecydował się na kontynuowanie edukacji na kierunkach humanistycznych, które tutaj są, jak dla mnie, bardzo romantycznie określane sztukami wyzwolonymi (liberal arts). 

W momencie, gdy weszłam na teren pierwszego uniwersytetu z listy Juniora, to ja zaczęłam się hiperwentylować. Posługując się terminologią bardziej uduchowioną: to miejsce wysyłało fluidy, które idealnie trafiały w sam środek mojego ducha. 

System takich otwartych dni wszędzie był taki sam – każdy kierunek w innym budynku, a przy stolikach siedzieli wykładowcy i rozdawali cukierki oraz ulotki.

Junior chodził od stoiska do stoiska i rozsiewał blask swojej indywidualności, a ja, zanim się spostrzegłam, zatopiłam się w rozmowie z panią profesor socjologii. 

Nie miałam wyrzutów sumienia, ponieważ nie było do niej kolejki. W momencie, gdy zawisł nade mną Mój Mąż i Syn, sugerując, że czas do domu, bo już prawie wszyscy wyszli, miałam wrażenie, że obudziłam się ze snu. 

Kompletnie straciłam poczucie czasu, pani profesor zdaje się też.

Moja droga do tytułu magistra to był czysty obowiązek, konieczność, ciężka praca i mnóstwo nerwów. 

Po raz pierwszy uświadomiłam sobie, że zdobywanie wiedzy mogło być dla mnie przyjemnością. 

Skończyłam Handel Zagraniczny i powiem szczerze, że decyzja o wyborze tego konkretnego kierunku i uczelni była błędem. Wynudziłam się jak mops przez pięć lat, potem mniej lub bardziej męczyłam się w różnych pracach, aczkolwiek finansowo nie mogłam narzekać. 

Zawsze dopadało mnie uczucie, że moja praca to było bezsensowne przekładanie papierów, pisanie raportów, o których za miesiąc nikt nie będzie pamiętał, oraz poczucie, że nie robię nic dobrego dla „świata”. 

Mówiąc brutalnie: uważałam, że jest to czysta strata czasu.

Jedynymi pozytywami moich studiów było bezpieczeństwo finansowe, jakie mi potem zagwarantowały, i kilka przyjaźni, które wtedy powstały i trwają do dziś. 

Pasji albo nawet minimalnego zainteresowania z mojej strony częścią merytoryczną nie było żadnego. 

Nic, tylko siąść i płakać.

Jednym z największych sukcesów i radości w moim życiu jest fakt, że moje dzieci wybrały kierunki studiów, które są ich pasją. 

Moja Córka przez cały okres studiów rozkwitała. 

Jest powiedzenie: „Wybierz pracę, którą kochasz, a nie przepracujesz ani jednego dnia w swoim życiu”. Parafrazując, o moim starszym dziecku można by powiedzieć: wybierz studia, które kochasz, a uczenie będzie zawsze czystą przyjemnością, a najgorszy egzamin wyzwaniem, a nie traumą. 

Wygląda na to, że u Mojego Syna będzie podobnie. Wybrał to, co jest jego pasją, i pozostaje mi mieć nadzieję, że za parę lat będę mogła o nim powtórzyć te same słowa, co napisałam o Córce.

Gdy kończyłam podstawówkę, chciałam pracować w teatrze kukiełkowym albo pisać książki. 

Prawda jest taka, że chociaż Rodzice chcieli dla mnie jak najlepiej, nikt mnie nie pytał o moje marzenia, a ja o nie nie zawalczyłam. 

Okazuje się, że wiele rzeczy w człowieku można stłamsić, wręcz zniszczyć, ale nie wszystkie i nie zawsze. Potrzeba było wielu lat i już nawet nie zawirowań, ale wręcz huraganów życiowych, żebym odnalazła tę cząstkę siebie, którą straciłam.

W efekcie piszę bloga, robię lalki i zaczęłam malować. 

Może jednak jeszcze uda mi się kiedyś napisać książkę. 

„Dopóki życia, dopóki nadziei”.